Celem wystawy jest pokazanie codziennej pracy, jaką Henryk Sienkiewicz wykonywał dla swojej Ojczyzny, korzystając ze swej wielkiej sławy i rozpoznawalnego absolutnie wszędzie nazwiska – mówi w rozmowie z „Niedzielą” Agnieszka Kowalska-Lasek, kierownik Pałacyku Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, będącego oddziałem Muzeum Narodowego w Kielcach.

Jej zdaniem, Sienkiewicz „nadal – także i dzisiaj – pomagał swoim nazwiskiem” pozyskiwać mnóstwo cennych dokumentów do wystawy z wielu instytucji; niektóre z nich, ze względu na swą wartość, nigdy lub rzadko opuszczają stałe miejsca przechowywania: listy, bruliony, korespondencje. Wśród perełek są np. listy do bp. Adama Sapiehy.

Wystawa przypomina, że schorowany, blisko 70-letni pisarz nie zrezygnował z działalności społecznej. Stanął na czele Generalnego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, organizacji, której celem było zbieranie za granicą pieniędzy i przekazywanie ich do kraju. Obok autora „Trylogii” ważną rolę w Komitecie odgrywali pełniący funkcję wiceprezesa Ignacy Paderewski, Antoni Osuchowski, a także biskup krakowski Adam Sapieha.

Ekspozycja w Oblęgorku została podzielona na kilka części. W pierwszej twórcy wystawy skupili się na okresie tuż po wybuchu I wojny światowej na atmosferze panującej wówczas w Królestwie Polskim oraz na przyczynach, dla których pisarz zdecydował się na emigrację.

Kolejna sekwencja dotyczy działalności Sienkiewicza w tzw. Komitecie Veveyskim. Zwiedzający mogą zapoznać się z „Odezwą do narodów cywilizowanych” tłumaczoną na wiele języków. Tę część uzupełniają listy, których treść świadczy o zaangażowaniu noblisty w pomoc Polsce.

Trzecia część jest poświęcona współpracy Sienkiewicza z Ignacym Paderewskim oraz Antonim Osuchowskim, z którymi działał w Komitecie w Vevey. Pisarz współpracował wówczas także z bp. Adamem Stefanem Sapiehą oraz papieżem Benedyktem XV.

– Sienkiewicz nie miał żadnych oporów, aby prosić o pomoc papieża Benedykta XV – mówiła w dniu otwarcia wystawy Agnieszka Kowalska-Lasek. – Rzecz miała miejsce tuż po premierze „Quo vadis”, papież dobrze wiedział, kim jest Sienkiewicz – i pomoc przekazał.

Warto dodać, że 21 listopada 1915 r. w całym świecie zbiórka z tacy w kwocie 4 mln franków szwajcarskich została przekazana na rzecz Komitetu Vevey (najwięcej zebrano wówczas w Niemczech).

Drugą wystawą w oddziale Muzeum Narodowego w Kielcach w Oblęgorku będzie zaplanowana na jesień ekspozycja pt. „Sienkiewicza pióro wieczne”, która przypomni historię rękopisów jego dzieł. Pisarz miał w zwyczaju obdarowywać rękopisami przyjaciół oraz znajomych. Wiele z nich przetrwało wojnę w Oblęgorku dzięki pomocy okolicznej ludności, która je przechowywała. Później spora ich część trafiała m.in. do Biblioteki Narodowej oraz Zakładu Ossolińskich.

W ramach Roku Sienkiewicza Muzeum Narodowe w Kielcach zorganizuje szereg innych wydarzeń. Wystawa prezentująca życie i twórczość noblisty jest zaplanowana w listopadzie w Senacie RP. Podobny charakter będzie miała ekspozycja w Brnie (Czechy), o którą Muzeum Narodowe poprosił Instytut Polski w Pradze. Zostanie także wydany katalog zbiorów z Pałacyku Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, drukiem ukażą się dzienniki Marii Szetkiewicz – pierwszej żony pisarza, zmarłej w 1885 r.

W planach Muzeum Narodowego na ten rok znajdują się także ogólnopolska sesja naukowa, cykl koncertów w dawnym Pałacu Biskupów Krakowskich (obecnie główna siedziba MN) oraz zlot szkół sienkiewiczowskich w Oblęgorku. Nie zabraknie także kina letniego oraz rodzinnego pikniku literackiego wokół „Quo vadis”.

Pałacyk w Oblęgorku został przekazany Sienkiewiczowi w 1900 r. z okazji 25-lecia pracy literackiej. Dobra oblęgorskie były darem polskiego społeczeństwa w podziękowaniu za jego pracę. Sienkiewicz pałac opuścił we wrześniu 1914 r., wkrótce po wybuchu I wojny światowej. Wyjechał do Szwajcarii, gdzie zmarł w Vevey 15 listopada 1916 r.

O ogłoszeniu 2016 r. „Rokiem Henryka Sienkiewicza” zdecydował w parlament. 5 maja przypada 170. rocznica urodzin, a 15 listopada 100. rocznica śmierci pisarza. W 1905 r. jako pierwszy Polak uhonorowany został literacką Nagrodą Nobla za „wybitne osiągnięcia w dziedzinie eposu” i – jak podkreślił jeden z członków Komitetu Noblowskiego – „rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu”.

Rok Sienkiewicza w Oblęgorku oficjalnie zainaugurował 5 kwietnia wicepremier i minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński. Marszałek województwa świętokrzyskiego zaapelował do szkół o propagowanie twórczości Sienkiewicza m.in. przez czytanie jego powieści 1 czerwca w szkołach regionu.