Choroby sumienia zaburzają nie tylko naszą więź z Bogiem, ale także relację z samym sobą. Życie z chorym sumieniem prowadzi do destrukcji nie tylko duchowej, ale także psychicznej, osobowej. Skrupuły bardzo często mogą prowadzić do depresji. Ojciec Józef Augustyn, znany jezuita i rekolekcjonista, w rozmowie z KAI w grudniu 2022 r. podkreślił, że skrupuły „są to silne lęki moralne, którym towarzyszy nierzadko głębokie poczucie winy. Skrupulant we wszystkich niemal swoich myślach, odczuciach, czynach dopatruje się grzechu. Wydaje mu się, że jest przez Boga odrzucony, skazany na piekło”. I wyjaśnił: „W skrupułach zostaje zawieszony racjonalny osąd, prawy rozum (...). Skrupuły są źródłem wielkiej duchowej udręki. Święty Ignacy wyznał, że cierpienie związane ze skrupułami rodziło w nim myśli samobójcze. Teresa od Dzieciątka Jezus, która zachorowała na skrupuły po pierwszej Komunii św., napisała: «Trzeba samemu przejść przez to męczeństwo, by należycie zrozumieć»”.

Skrupuły nazywa się również „chorobą duszy”, a o. Jacek Salij, dominikanin, nazwał je „wypaczeniem nadziei”. Ponieważ skrupuły pogłębiają wyrzuty sumienia i poczucie winy, trudniej nam się wyspowiadać. Skrupuły utrudniają nam doświadczenie spowiedzi jako daru miłosierdzia. „Nie wolno się bać spowiedzi! Gdy ktoś stoi w kolejce do spowiedzi, to czuje to wszystko w swoim wnętrzu, także uczucie wstydu, ale po zakończeniu spowiedzi odchodzi wolny, wielki, piękny, jako ten, komu przebaczono, czysty, szczęśliwy. I to jest piękne doświadczenie spowiedzi!” – powiedział papież Franciszek.

Skrupulantowi trudniej jest również modlić się, bo może on przeżywać wyrzuty sumienia z powodu rozproszeń na modlitwie, braku odczuwania Bożej miłości, a nade wszystko strachu przed gniewem Bożym nawet za najmniejsze uchybienia. Skrupulant widzi Boga jako Tego, kto go ukarze, a ponieważ ma chore sumienie, wręcz chorobliwie myśli o własnym potępieniu.

Jak zatem poradzić sobie ze skrupułami? Nie ma na to złotego środka, ale teologowie duchowości radzą, aby znaleźć pomoc u dobrego spowiednika lub kierownika duchowego, spojrzeć na sakrament pokuty jak na spotkanie z miłosiernym Bogiem, a nie tylko Trybunałem Sprawiedliwości, przed którym muszę jak najdokładniej wyznać grzechy i odprawić pokutę. To, oczywiście, jest ważne, ale nie może mi to przysłonić spotkania z Osobą miłosiernego Boga. We wszystkim trzeba zaufać Bogu, a nie swoim odczuciom i emocjom. Wydaje się, że trzeba zaniechać ciągłego grzebania się w przeszłości i starać się o dystans do swoich skrupułów, jak radzi o. Salij. Przede wszystkim jednak człowiek powinien czuć się kochany i wezwany do wspólnoty z Bogiem.

Myślę, że każdego dnia warto powtarzać: „Jezu, ufam Tobie”.