Jestem zatrudniona na stanowisku głównej księgowej. Pracodawca zarzucił mi błędne księgowanie i, niestety, miał rację. Nieprawidłowe księgowanie wynikało z mojej błędnej interpretacji przepisu. Jaka ciąży na mnie odpowiedzialność? Czy będzie to wina umyślna czy nieumyślna?

Odpowiedź eksperta
Podstawowym przepisem dotyczącym odpowiedzialności każdego księgowego jest art. 77 Ustawy o rachunkowości, zgodnie z którym, „kto wbrew przepisom ustawy dopuszcza do:

1) nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadzenia ich wbrew przepisom ustawy lub podawania w tych księgach nierzetelnych danych;

2) niesporządzenia sprawozdania finansowego, skonsolidowanego sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności, sprawozdania z działalności grupy kapitałowej, sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, skonsolidowanego sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, sprawozdania o podatku dochodowym, sporządzenia ich niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcia w tych sprawozdaniach nierzetelnych danych – podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie”.

Księgowy może też zostać pociągnięty do odpowiedzialności na gruncie Kodeksu karnego – gdy wyrządził szkody w obrocie gospodarczym lub niszczył dokumentację działalności gospodarczej.

Artykuł 296 Kodeksu karnego stanowi, „że kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat”.

Zgodnie z treścią art. 115, 116 119 Kodeksu pracy „pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda. Pracodawca jest obowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody. Odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody”.

Księgowość jest procesem bieżącego rozliczania określonej działalności i wykonywaniem obowiązków publicznoprawnych względem odpowiednich organów i urzędów.

Jeżeli księgowy jest pracownikiem firmy, to odpowiedzialność o charakterze cywilnym przybiera szczególną postać odpowiedzialności pracowniczej. Chodzi tu wyłącznie o odpowiedzialność księgowego wobec firmy jako pracodawcy i opiera się ona na zasadach odpowiedzialności cywilnej. Jeśli chodzi o prowadzenie ksiąg – z samej nieprawidłowości ksiąg szkoda jeszcze bezpośrednio nie wynika, a wiadomo, że szkoda jest warunkiem odpowiedzialności cywilnej. Aby zatem ta odpowiedzialność weszła w grę, musi zaistnieć jakiś dalszy skutek złego księgowania.

W Pani przypadku, czyli błędnego księgowania, możliwa jest odpowiedzialność karnoskarbowa w zakresie rozliczeń firmy zarówno jako podatnika, jak i jako płatnika. Możliwa jest też odpowiedzialność cywilna wobec firmy, która na skutek błędu księgowego zapłaciła fiskusowi za dużo.