Syn Anny poszedł do szkoły średniej. Ma on wadę wzroku i słuchu, więc często jest obiektem żartów ze strony kolegów z klasy. Pani Anna wielokrotnie zgłaszała problem wychowawczyni, a także dyrektorowi. Niestety, nie było żadnej reakcji, agresywni uczniowie czują się bezkarni, a jej syn staje się coraz bardziej zalękniony. Jak pomóc dziecku w takiej sytuacji? Co powinna zrobić matka?

Odpowiedź eksperta
Problemem przemocy rówieśniczej naukowcy zaczęli się zajmować w latach 70. XX wieku, kiedy w Norwegii odnotowano wiele samobójstw nastolatków z podejrzeniem, że mogą być efektem prześladowania przez rówieśników.

Przemoc rówieśnicza jest najbardziej szkodliwa dla ofiary wówczas, gdy młody człowiek doznaje dręczenia, czyli doświadcza przemocy charakteryzującej się powtarzalnością, nierównowagą sił oraz intencjonalnością.

Pierwszym krokiem w sytuacji, gdy nasze dziecko jest gnębione, powinno być skontaktowanie się z kadrą nauczycielską: wychowawcą lub innym nauczycielem i pedagogiem. Należy ich poinformować o zaistniałej sytuacji i domagać się właściwej interwencji. Szkoła powinna podjąć kroki, aby zapewnić dziecku bezpieczeństwo. Ujawnienie przemocy rówieśniczej w szkole zobowiązuje kadrę pedagogiczną do podjęcia określonych działań. Zgodnie z zapisem w Ustawie o systemie oświaty (art. 39) oraz w Ustawie – Karta Nauczyciela (art. 7) dyrekcja szkoły jest odpowiedzialna za całokształt funkcjonowania szkoły, w tym także za bezpieczeństwo uczniów i zapewnienie im warunków harmonijnego rozwoju psychofizycznego.

Jeśli szkoła bagatelizuje problem przemocy, konieczne będzie skierowanie sprawy do organizacji pozaszkolnych – Kuratorium Oświaty lub Rzecznika Praw Dziecka. Ofiary przemocy często potrzebują też profesjonalnego wsparcia psychologicznego. Warto więc rozważyć konsultację u psychologa lub terapeuty, aby pomóc dziecku przeżyć trudne doświadczenia.

Różne zachowania o charakterze przemocowym w różnym stopniu naruszają polskie prawo. Warto jednak pamiętać, że każdego rodzaju przemoc jest niezgodna z prawem, dlatego też można zgłosić taką sprawę na policję. Naruszenie nietykalności osobistej, kradzież, ale i groźby, nękanie, a także cyberprzemoc – to wszystko są rodzaje przemocy opisane w odrębnych artykułach i obciążone różnymi konsekwencjami dla sprawcy.

Trzeba przede wszystkim pamiętać, że aby można było mówić o czynie karalnym – stalkingu, muszą być spełnione znamiona z art. 190a § 1 Kodeksu karnego. Używam określenia „czyn karalny”, bo dziecko nie popełnia przestępstwa, ale dopuszcza się właśnie czynu karalnego. Taka sprawa nie trafi zatem do wydziału karnego sądu, tylko do wydziału rodzinnego. Głównym aktem prawnym jest w tej sytuacji Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich, a nie Kodeks postępowania karnego. Podstawowa różnica polega na tym, że wobec nieletniego mogą być zastosowane środki wychowawcze oraz środek poprawczy w postaci umieszczenia w zakładzie poprawczym. Kara dla dziecka za nękanie może być orzeczona tylko wtedy, jeżeli inne środki nie są w stanie zapewnić jego resocjalizacji.