Niektórym pacjentom odczuwane objawy wydają się tak dziwaczne i trudne do opisania, że wstydzą się powiedzieć o nich lekarzowi. Gdy jednak wieczorami systematycznie pojawia się napięcie nóg, czasem określane jako cierpnięcie lub mrowienie, które wywołuje przymus częstego poruszania kończynami, warto skonsultować się ze specjalistą.

Objawy

Najczęściej objawy zespołu niespokojnych nóg (z ang. RLS) występują późnym wieczorem lub tuż po położeniu się do łóżka. Nieprzyjemne doznania w obrębie podudzi, rzadziej stóp lub ud, sprawiają, że osoba dotknięta RLS mimowolnie, wiele razy, „musi” poruszać nogami. Odruchy występują w seriach i są na tyle częste, że utrudniają zaśnięcie; mogą pojawiać się także w trakcie snu. Choroba ma charakter przewlekły, ale zdarza się, że odruchy okresowo zanikają i po przerwie wracają. RLS od innych zaburzeń ruchowych odróżnia to, że niepokój kończyn nie zdarza się w czasie aktywności w ciągu dnia.

Przyczyny

Zaobserwowano, że RLS częściej występuje u kobiet, a liczba przypadków jest większa w starszych grupach wiekowych. W ok. 50% przypadków zespół ma charakter wtórny, czyli jest związany z innymi chorobami, przyjmowaniem niektórych leków lub z niedoborami pewnych składników mineralnych. Objawy RLS mogą być związane m.in. z chorobami neurologicznymi, niewydolnością nerek lub niedokrwistością i wtedy priorytetem jest leczenie chorób podstawowych. Zdarza się, że opisywany zespół występuje w przebiegu ciąży, zwłaszcza w ostatnim trymestrze, i ustępuje w ciągu kilku tygodni po porodzie.

Choroba może być konsekwencją niedoboru żelaza lub magnezu. Warto jednak zauważyć, że objawy RLS wynikające z niedoboru magnezu są czymś innym niż nocne skurcze łydek występujące m.in. w związku z niewystarczającą ilością elektrolitów w organizmie, w tym właśnie magnezu. Ale w obu przypadkach niedobory trzeba uzupełniać przez suplementację i wprowadzenie do diety produktów bogatych w ten pierwiastek. Choroba nie zagraża życiu czy sprawności pacjenta, ale niepokój ruchowy powodujący trudności z zaśnięciem, często też zaburzający naturalny rytm nocnego odpoczynku (co potwierdzono w badaniach polisomnograficznych), prowadzi do bezsenności i poczucia ciągłego zmęczenia.

Pomoc

Zarówno wtedy, kiedy uda się ustalić przyczynę zaburzenia, jak i wtedy, kiedy nie jest ona znana, można próbować złagodzić dolegliwość domowymi sposobami. Zalecane jest zadbanie o higienę snu, m.in. stałe pory nocnego wypoczynku. Konieczne są wyeliminowanie używek, takich jak alkohol i nikotyna, oraz zrezygnowanie z napojów zawierających kofeinę w godzinach popołudniowych i wieczornych. Przed udaniem się na spoczynek trzeba wyłączyć myśli z codziennego rytmu problemów i stresów, pomocne mogą być gimnastyka relaksacyjna i zioła uspokajające. W zestawie domowych sposobów są jeszcze: delikatne masaże łydek, kąpiele stóp z dodatkiem soli leczniczej, a także okłady – ciepłe (termofor, poduszka elektryczna) albo zimne (schłodzony żelowy okład z apteki), w zależności od indywidualnego odczucia ich skuteczności. Jeżeli przyjmujemy na stałe jakieś leki, warto przedyskutować z lekarzem, czy dolegliwości nie są przypadkiem ubocznym skutkiem ich działania. A gdyby tak było – poprosić o zmianę leku lub zmodyfikowanie pory jego przyjmowania.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.